Dom energooszczędny pozwoli Ci zaoszczędzić pieniądze poprzez zdecydowanie mniejsze zużycie energii. Mówiąc najprościej dom energooszczędny to taki, który zużywa mało energii – przede wszystkim na ogrzanie pomieszczeń.

Czym jest dom energooszczędny?

Dom energooszczędny to budynek, którego zapotrzebowanie na energię, niezbędną do ogrzania i wentylacji jest niższe niż tradycyjnym domu. Najczęściej przyjmuje się, że energooszczędny budynek nie powinien zużywać więcej niż 70 kWh/m²/rok, choć w programie dopłat do budownictwa energooszczędnego NFOŚ określił górną granicę zużycia energii na 40 kWh/m²/rok.  Domy Domikon mają zapotrzebowanie zużycia energii -40 kWh/m²/rok.

Dom energooszczędny i współczynniki U

O tym, ile ciepła ucieka przez poszczególne przegrody zewnętrzne mówi ich współczynnik przenikania ciepła U. Stopień izolacyjności jest wyrażany przez współczynnik przenikania ciepła U – im jest on niższy, tym mniejsza jest ucieczka ciepła przez przegrodę. Wybierając poszczególne rozwiązania i materiały warto więc zadbać, aby przegrody domu (ściany, dach, podłoga) były jak najcieplejsze. Przegrody te muszą skutecznie chronić przed chłodem zewnętrznych i stratami ciepła z budynku.

Przyjmuje się w domu energooszczędnym współczynnik U ścian nie powinien przekraczać0,2 W/(m²·K). Ściany zewnętrzne w domach Domikon mają współczynnik 0,15 W/(m²·K). Zalecana wartość współczynnika U dla podłogi na gruncie oraz dachu również powinna wynosić nie więcej niż 0,2 W/(m²·K). Domy Domikon mają właśnie taki współczynnik. Nowe warunki techniczne zakładają jednak, że dach nowo budowanego domu od 2021 r. nie będzie mógł mieć współczynnika U przekraczającego 0,15 W/(m²·K). Takie jak firma Domikon już posiada. Im więc przegrody będą cieplejsze, tym lepiej.

Niezwykle istotna jest staranność wykonania warstwy izolacyjnej, która pozwoli ograniczyć występowanie mostków termicznych. Grubość izolacji, jaką musimy zastosować, żeby to osiągnąć, zależy od jej rodzaju. Przewodność cieplną każdego materiału budowlanego można opisać podając jego współczynnik przewodzenia ciepła λ (lambda). Jest to co innego, niż współczynnik przenikania ciepła U i nie należy ich mylić. Wartość współczynnika przewodności cieplnej λ jest charakterystyczna dla danego materiału, niemal niezależnie od jego grubości. Podawana jest w W/(m·K). Im mniejsza jest wartość λ, tym materiał słabiej przewodzi ciepło, zatem użyty na przegrodę w budynku lepiej zapobiega jego stratom. Podsumowując, współczynnik λ informuje nas, jaką ochronę cieplną zapewnia dany materiał, a współczynnik U charakteryzuje izolacyjność całej przegrody. Dwie ściany wykonane z tego samego materiału, o identycznym współczynniku λ, będą miały inny współczynnik U, jeśli będąróżnej grubości. Im niższe wartości obu współczynników, tym łatwiej możemy uzyskać komfort cieplny, zaoszczędzić energię i pieniądze. Natomiast jeżeli dwie ściany będą zbudowane z różnych materiałów to cieńsza ściana może mieć lepszy współczynnik U jeżeli materiały będą miały lepszy współczynnik λ.

Firma Domikon stosuje wełnę mineralną twardą na elewacji aby zadbać o najwyższy komfort i zdrowie domowników.  Wełna zapewnia idealny mikroklimat i cyrkulację wilgoci. W odróżnieniu od styropianu ma również lepszy współczynnik λ.

Niestety, rzeczywisty efekt zależeć będzie od jakości robót budowlanych, wilgotności materiałów wchodzących w skład przegrody i projektu architektonicznego minimalizującego zagrożenie pojawienia się mostków termicznych (czyli miejsc w przegrodzie, w których występująznacznie większe straty ciepła, niż na pozostałej jej powierzchni). Należy zadbać o staranne zaprojektowanie i wykonanie ściany, aby nie dopuścić do powstania mostków termicznych. Firma Domikon wykonuje elementy prefabrykowane w fabryce co gwarantuje optymalny i najdokładniejszy proces budowy domu.

Dom energooszczędny wymaga zastosowania przeszkleń o podwyższonych parametrach termicznych – powinny one cechować się współczynnikiem przenikania ciepła na poziomie U = 0,8 W/m²K. Obecnie na rynku dostępne są okna zbudowane z dwóch lub trzech fabrycznie sklejonych ze sobą szyb, przy czym kilkucentymetrowa przestrzeń między szybami jest wypełniona gazem szlachetnym.

Dobór nowatorskich rozwiązań sprawia, że następuje ograniczenie niekorzystnego wpływu budynków energooszczędnych na środowisko, bo nie ingerują one w naturę. Domy tego typu powoli stają się standardem budowniczym na Zachodzie. Zdecydowanie warto je rozważyć – inwestując w energooszczędność nie tylko przyczyniamy się do ochrony środowiska, ale także dbamy o własny portfel – dom energooszczędny jest bowiem budynkiem, który oszczędza za nas samych.

Dom pasywny

Dom pasywny to taki budynek, w którym zapotrzebowanie na energię użytkową do ogrzewania wynosi do 15 kWh/m2 rocznie. Budynek pasywny jest obiektem bardzo dobrze izolowanym (U < 0,15 W/(m²·K) odnośnie wszystkich nieprzezroczystych przegród zewnętrznych oraz U < 0,80 okien i drzwi), szczelnym i z wentylacją z odzyskiem ciepła. Poza tym wolnym od mostków termicznych i w którym maksymalnie wykorzystuje się zyski słoneczne oraz ciepło powstające przy okazji działania oświetlenia, gotowania, pracy urządzeń elektrycznych i wydzielane przez mieszkańców (tzw. ciepło bytowe).

W domu wybudowanym w technologii pasywnej można praktycznie całkowicie zrezygnować z systemu centralnego ogrzewania. Grzejniki mogą pojawić się jedynie w pomieszczeniach, w których wymagana jest wyższa o kilka stopni temperatura, czyli np. w łazienkach. W pozostałych wnętrzach wystarczy dogrzewanie powietrza wentylacyjnego.

Z uwagi na wymóg, że w budynkach pasywnych wskaźnik zapotrzebowania na energię pierwotną na wszystkie potrzeby nie powinien przekraczać 120 kWh/m2 rocznie zaleca się stosowanie w tych obiektach efektywnego energetycznie oświetlenia oraz sprzętu AGD, RTV, IT najlepszych klas energetycznych (A+++).

Dom netto zeroenergetyczny (nZEB)

Dom netto zeroenergetyczny (nZEB) – to budynek, w którym zużycie energii pierwotnej budynku wynosi 0 kWh/(m2·rok). Koncepcja ta polega na tym, że projektujemy budynek o ekstremalnie niskim zapotrzebowaniu na energię użytkową, które to przez większość roku pokrywamy z OZE, a nadwyżki energii (szczególnie elektrycznej) w pewnych okresach oddajemy do sieci dystrybucyjnej. Wtedy, gdy produkcja własna energii jest niewystarczająca na zaspokojenie potrzeb energetycznych domu (w sezonie zimowym albo godzinach nocnych), deficyt pokrywany jest z sieci dystrybucyjnej. tT budynek samowystarczalny pod względem energetycznym, dzięki doskonałej izolacyjności przegród zewnętrznych, odzyskowi ciepła z wentylacji i maksymalnemu wykorzystaniu zysków ciepła. Nie wymaga on dostarczania energii ze źródeł konwencjonalnych – ani do ogrzewania, ani do oświetlenia, ani do zasilania sprzętu AGD.

W przypadku takiego obiektu, całkowicie rezygnuje się z zewnętrznych źródeł energii, takich jak energia elektryczna z sieci, urządzenia opalane gazem lub olejem opałowym.Taki dom teoretycznie nie wymaga dostarczenia energii elektrycznej ze źródeł konwencjonalnych. Ciągłość zaopatrzenia w energię powinny zapewnić systemy magazynujące ciepło lub energię elektryczną, produkowaną z energii promieniowania słonecznego lub energii wiatru.

Jeżeli w danym okresie rozliczeniowym (6 miesięcy lub rok), sprzedaż energii do sieci dystrybucyjnej pokrywa się z jej zakupem, to mówimy, że budynek jest zeroenergetyczny netto, jeśli w okresie bilansowym budynek generuje więcej energii niż zużywa, to mówimy o domu plusenergetycznym.

Dom energooszczędny

Dom energooszczędny  to budynek, którego zapotrzebowanie na energię, niezbędną do ogrzania i wentylacji jest niższe niż tradycyjnym domu. Najczęściej przyjmuje się, że energooszczędny budynek nie powinien zużywać więcej niż 70 kWh/m²/rok, choć w programie dopłat do budownictwa energooszczędnego NFOŚ określił górną granicę zużycia energii na 40 kWh/m²/rok.

Zawsze należy rozważyć jakie  są koszty budowania domów, pasywnych, energooszczędnych i zeroenergetycznych a jaka jest stopa zwrotu tych inwestycji. W części pierwszej opisane zostały współczynniki przenikalności cieplnej przegród, które maja znaczący wpływ na energooszczędność. Dodatkowo istotne są jeszcze inne elementy.

Wentylacja – ważny element domów energooszczędnych

Trudno sobie wyobrazić uzyskanie wartości EP = 70 kWh/(m2·rok) na potrzeby wentylacji, ogrzewania i przygotowywania ciepłej wody użytkowej bez wentylacji z odzyskiem ciepła w przypadku domów standardowych. A taka wartość EP będzie graniczną dla domów projektowanych od stycznia 2021 r. Przy budownictwie energooszczędnym uzyskanie wartości EP=40 kWh/(m2·rok) jest możliwe nawet bez tych systemów.

Niestety, wokół wentylacji mechanicznej z odzyskiem ciepła (rekuperacji) urosło szereg mitów i przekłamań. Po pierwsze, wielu producentów oraz firm montażowych podaje zawyżone dane odnośnie sprawności wentylacji z rekuperacją w przypadku domów standardowych. Niekiedy dochodzące do 90-95%, w czasie gdy faktyczna średnioroczna sprawność instalacji wentylacyjnej z rekuperacją na poziomie 70% to duże osiągnięcie (domy standardowe). Po drugie, większość właścicieli domów jednorodzinnych wyposażonych w rekuperatory liczy na duże oszczędności w kosztach ogrzewania budynku.

Tymczasem efekt ograniczenia kosztów zależy w praktyce od standardu energetycznego budynku , jego szczelności, zużycia energii elektrycznej przez wentylatory rekuperatora, ceny nośnika energii używanego do ogrzewania (najdroższe to prąd, gaz płynny i olej opałowy), a także sposobu eksploatacji domu.

Zatem zastosowanie rekuperacji w obliczeniach teoretycznych w przypadku domów energooszczędnych przełoży się na duże oszczędności kosztów eksploatacji. Dodatkowo często wskazuje się też inne aspekty zastosowania rekuperacji, takie jak:

• znacznie wyższy komfort wewnętrzny, świeże przefiltrowane powietrze, w efekcie lepsze samopoczucie mieszkańców;
• zapobieganie rozwojowi pleśni (grzybów) na ścianach, ze względu na obniżenie zawartości wilgoci w powietrzu wewnętrznym;
• brak przeciągów i i konieczności wietrzenia;
• możliwość ograniczenia rozmiarów grzejników i mocy systemu grzewczego (nawet o 45% mniejsze zapotrzebowanie budynku na ciepło);
• brak konieczności stawiania kominów wentylacyjnych i zakupu nawiewników okiennych;
• niższa emisja CO2 do atmosfery (ochrona środowiska);
• możliwość montażu gruntowego wymiennika ciepła (GWC), pozwalającego na efektywne chłodzenie domu latem i większą sprawność odzysku ciepła zimą;
• brak konieczności otwierania okien, co daje możliwość odcięcia się od hałasu panującego na zewnątrz budynku i podnosi jego bezpieczeństwo zarówno podczas obecności, jak i nieobecności mieszkańców.
• mniej kurzu w domu i brak owadów (takich jak muchy i komary), w wyniku zastosowania filtrów na

• ciągły dostęp do świeżego powietrza bez wychładzania lub przegrzewania domu oraz szybkie usuwanie zapachów, powstałych w czasie przygotowania posiłków.

Dobrze założona rekuperacja zapewni każdy z powyższych efektów.

Instalacje w domu energooszczędnym

Jeżeli już określimy optymalne grubości ocieplenia przegród zewnętrznych, spełniające wymagania danego standardu energetycznego okna i rodzaj wentylacji, możemy przystąpić do wyboru instalacji grzewczych i instalacji zaopatrzenia budynku w ciepłą wodę.

Wybór systemu grzewczego zdeterminowany jest przez kilka czynników. Po pierwsze, dostępność i koszt paliw. Najdroższa energia elektryczna jest dostępna praktycznie dla wszystkich. To samo dotyczy równie kosztownych paliw: oleju opałowego, gazu płynnego. Paliwa stałe, takie jak węgiel i biomasę, można kupić tanio na terenie całego kraju, ale ich spalanie w domowych instalacjach znacząco wpływa na zanieczyszczenie powietrza i zjawisko smogu, więc instalacje oparte o te paliwa będą sukcesywnie wycofywane z eksploatacji. Ponadto te źródła wymagają ciągłej obsługi przez człowieka.

Drugi czynnik, mający wpływ na wybór systemu grzewczego, to standard budynku. W przypadku budynków o EU (energii użytkowej) mniejszym od 15 kWh/(m2·rok) i zapotrzebowaniu na moc cieplną równą 10 W/m2 (co odpowiada domom pasywnym), nie opłaca się zakładać klasycznej wodnej instalacji z grzejnikami i źródłem ciepła. Wystarczy dogrzewanie powietrza wentylacyjnego. Przyszłość niewątpliwie należy do instalacji grzewczych opartych o odnawialne źródła energii.

Można zastosować relatywnie tanią powietrzną pompę ciepła, która – oprócz ciepła do systemu grzewczego – będzie produkować ciepło na potrzeby przygotowywania ciepłej wody użytkowej i ewentualnie chłód w ciągu lata. Pompa ciepła może być zasilana energią elektryczną z instalacji fotowoltaicznej. Można również z instalacji fotowoltaicznej bezpośrednio zasilać grzałkę elektryczną ogrzewającą powietrze wentylacyjne, a ciepłą wodę użytkową przygotowywać w systemie kolektorów słonecznych lub kolektorów hybrydowych.

Kiedy się mieszka w energooszczędnym domu wyposażonym w odnawialne źródła energii, konieczna jest odpowiednia jego eksploatacja, aby osiągnąć zakładane oszczędności energii. Służą do tego systemy zarządzania energią, nierzadko rozbudowywane do poziomu tzw. instalacji inteligentnych, kontrolujących pracę wielu urządzeń i systemów. Koszt systemu zarządzania energią w domu jednorodzinnym waha się od kilku do kilkudziesięciu tysięcy złotych, ale pozwala zaoszczędzić nawet 30% energii końcowej.

Dom energooszczędny – analiza opłacalności

Zadając sobie pytanie, ile kosztuje w praktyce i czy warto budować dom energooszczędny, nie możemy ograniczać się do standardowych kosztów inwestycyjnych. Należy przeanalizować również koszty eksploatacyjne i trwałość urządzeń technicznych w takim domu. Wydanie niewielkich kwot na zwiększenie grubości izolacji termicznej może przynieść znaczne obniżenie kosztów eksploatacyjnych. Stawianie domu energooszczędnego niesie za sobą konieczność zapewnienia dobrej jakości materiałów budowlanych i większej izolacyjności termicznej.

Domy energooszczędne powstają z rozmaitych materiałów o różnych cenach w poszczególnych częściach kraju. Rozbieżności w kosztach robocizny zależnie od regionu Polski sięgają nawet 50%. Jeśli inwestor zdecyduje się wykorzystać odnawialne źródła energii, to koszty realizacji jeszcze wzrosną. Wszystko to wpływa na końcowe koszty budowy domu. Czasami korzystnie jest wziąć większy kredyt w banku, a podwyższone raty kredytu pokryć z oszczędności kosztów zakupu energii.

Energooszczędne rozwiązania, choć nadal nie są tanie, warto zastosować z wielu powodów. Po pierwsze, cena tradycyjnych paliw (węgiel, gaz, ropa naftowa) będzie rosła, z uwagi na ich systematycznie wyczerpywanie. Natomiast będą spadać ceny urządzeń energetyki odnawialnej. Po drugie, wprowadza się na wielu obszarach zakaz używania kotłów na paliwa stałe, ze względu na zanieczyszczenie powietrza. Po trzecie, obowiązujące od 2021 r. wymagania prawne odnośnie standardów energetycznych nowych budynków są już bliskie pasywnym.

Jeszcze do niedawna koszty wykonania domów pasywnych były szacowane w Polsce na poziomie około 25% wyższym niż standardowego, wzniesionego według wówczas obowiązujących przepisów. Po wprowadzeniu od stycznia 2017 r. standardu WT 2017, różnice te znacznie się zmniejszyły i sięgają kilku procent.

Można już spotkać kalkulacje i nawet oferty na domy energooszczędne (na przykład prefabrykowany dom szkieletowy) w cenie standardowych murowanych.

Domy energooszczędne , pasywne i zeroenergooszczędne już dawno spełniają Standardy WT 2021. Są to domy o jak najlepszych, uzasadnionych technologicznie i ekonomicznie przegrodach i mogą być ogrzewane  przy pomocy pompy ciepła,  zasilanej energią elektryczną z instalacji fotowoltaicznej, przy okazji produkującej ciepłą wodę użytkową i chłód w ciągu lata.